Nawigacja: Wenerologia > Kiła

Kiła - czy jest się czego obawiać?

Justyna Piętowska

Instytut Dermatologii, Kraków

Sugerowany sposób cytowania: Piętowska J. Kiła - czy jest się czego obawiać? (dokument elektroniczny). URL: http://www.wenerologia.info/art/wen_art007.html

 

Wydawało się, że udało nam się jej pozbyć. Ale to nie prawda. Kiła powraca. Ta groźna choroba weneryczna o poważnych skutkach, staje się problemem w coraz większej liczbie krajów. A to głównie ze względu na szerzące się zjawiska narkomanii, prostytucji i związane z nimi ryzykowne zachowania seksualne oraz coraz powszechniejszy homoseksualizm. Badania międzynarodowe wskazują bowiem, że osoby podejmujące wymienione zachowania są szczególnie narażone na zachorowanie [1,2,3]. A ponieważ w dzisiejszych czasach przygodne kontakty seksualne nie są rzadkością, każdy z nas łatwo może paść ofiarą podstępnej kiły.

Niepokojące jest, że wielu z nas niewiele wie o kile i sposobach jej rozprzestrzeniania, a tym samym nie zdaje sobie sprawy z tego jak się przed nią chronić. W takiej sytuacji nie pozostaje nic innego jak krótka powtórka z lekcji biologii.

Słowa kluczowe: kiła, syfilis, choroby weneryczne, choroby przenoszone drogą płciową.

Dermatolog i wenerolog w Krakowie

Instytut Dermatologii Kraków

PromocjaZdrowia.info - portal edukacyjny dla tych, którzy cenią zdrowie

immunologia.biz - odczynniki i aparatura: ELISpot, ELISA, cytometria

Celimun - badania biomedyczne

Kiła - co to takiego?

Kiła, zwana także syfilisem, to przewlekła choroba zakaźna przenoszona drogą płciową. Powodowana jest przez bakterię o nazwie krętek blady (zwany również krętkiem kiły, łac. Treponema pallidum).

Pochodzenie kiły jest nieznane. Jedna z teorii głosi, że była to choroba występująca tylko na obszarze dzisiejszego Haiti i została sprowadzona do Europy w XV wieku przez marynarzy powracających z wypraw Kolumba. [4]

Kiła była kiedyś przyczyną wielu zgonów lub znacznego kalectwa. Obecnie można skutecznie ją leczyć. Jednak daleko jeszcze do jej całkowitego wykorzenienia. Kiła jest na tyle podstępna, że jej wczesne objawy mogą być niezauważalne, wiele osób zainfekowanych krętkiem kiły nie ma żadnych objawów nawet przez kilka lat. A nie podjęcie leczenia tej choroby odpowiednio wcześnie może prowadzić do bardzo poważnych następstw.

Jak przebiega kiła?

W przebiegu kiły wyróżnić można zasadniczo 4 stadia: kiłę pierwotną, wtórną, utajoną i późną. Objawy charakterystyczne dla każdego z okresów oraz czas ich wystąpienia przedstawia tabela 1 [4,5].

Tabela 1: Objawy kiły
Stadium kiły Objawy Czas wystąpienia
Kiła pierwotna Bezbolesne owrzodzenie pojawiające się w okolicach narządów płciowych, na języku, wargach lub innych częściach ciała; 3 - 90 dni od zarażenia (najczęściej ok. 3 tygodni)
Kiła wtórna Zakaźna wysypka skórna w postaci plamek i grudek występująca głownie na dłoniach i stopach; gorączka, bóle głowy i gardła, zapalenie opon mózgowych, utrata włosów, powiększenie węzłów chłonnych, utrata wagi 3 - 6 tygodni po wystąpieniu owrzodzenia pierwotnego
Kiła utajona Brak objawów Ok. 1 rok od zarażenia
Kiła późna Objawy ze strony wielu narządów np. serca, mózgu, kości, stawów, oczu, wątroby Nawet do 30 lat od zarażenia

Pierwszym objawem kiły jest niewielkie owrzodzenie (zwane objawem pierwotnym) w okolicy narządów płciowych (prącie, pochwa). W przypadku stosunku oralnego owrzodzenie pierwotne może pojawić się na języku, wargach lub w gardle. W rzadkich przypadkach znajduje się je również w innych okolicach ciała. Z powodu bezbolesności takie owrzodzenie może pozostać niezauważone. Znika ono po kilku tygodniach niezależnie od tego, czy osoba była leczona, czy też nie. Jednak znikniecie owrzodzenia nie oznacza wyleczenia się z kiły! U wielu osób nie poddanych terapii dochodzi do rozwoju dalszych stadiów choroby. Charakterystyczna dla kiły wtórnej wysypka skórna może pojawić się na całym ciele. Najczęściej jest jednak zlokalizowana na wewnętrznej stronie dłoni oraz dolnej powierzchni stóp. Zmiany skórne są zakaźne, a kontakt z uszkodzoną skórą może doprowadzić do zarażenia. Tak jak w przypadku owrzodzenia, objawy te znikają nawet bez podjęcia leczenia. Ale kiła rozwija się nadal i przechodzi w okres utajenia. Chory nie jest zakaźny i nie ma żadnych objawów. Dalej u pacjentów rozwija się kiła późna - najgroźniejsza z postaci tej choroby. Zarażenie krętkiem i jego rozprzestrzenianie się po organizmie jest wówczas przyczyną licznych uszkodzeń serca, oczu, mózgu i innych części układu nerwowego, kości, stawów i wielu innych narządów. Praktycznie każda część ciała może zostać zajęta przez bakterię. Ta postać kiły może trwać nawet dziesięciolecia. Doprowadza do ślepoty, chorób psychicznych i zaburzeń neurologicznych oraz zaburzeń pracy serca, a w rezultacie do zgonu [4].

Jak powszechna jest kiła?

Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) co roku odnotowuje się 12 milionów osób. Najwięcej zakażeń ma miejsce w krajach rozwijających się. Wiele przypadków notuje się także w Stanach Zjednoczonych. W 2002 roku było ich ponad 70,000. Pomiędzy rokiem 2003 a 2004 liczba przypadków kiły pierwotnej i wtórnej wzrosła w USA o 11,2%, Gwałtowny wzrost, bo aż o 81% pomiędzy rokiem 2000 a 2004 zaobserwowano wśród mężczyzn [6]. Kiła stanowi największy problem w południowych stanach USA.

W Polsce sytuacja nie jest aż tak dramatyczna, ale nadal niekorzystna. Wskaźniki dotyczące liczby zachorowań na poszczególne postaci kiły były w 2003 roku niższe niż w roku poprzednim, ale nadal utrzymywały się na dość wysokim poziome. Współczynnik zapadalności na kiłę wynosił bowiem 2,57 na 100 tyś ludności, co oznacza, że w całym kraju zachorowało na kiłę ok. 1000 osób. Najwięcej nowych przypadków zanotowano w województwie dolnośląskim a ich liczba w porównaniu z rokiem 2002 wzrosła o 31 i wyniosła w 2003 roku 124 przypadki [7].

Jak ludzie zarażają się kiłą?

Kiłą najłatwiej zarazić się przez bezpośredni kontakt z owrzodzeniem pierwotnym najczęściej w czasie stosunków seksualnych. Do zakażenia dochodzi także na skutek kontaktu z wysypką skórną fazy wtórnej. Inną drogą zakażenia jest przeniesienie choroby przez ciężarną matkę na płód. Sytuacja taka stwarza wysokie ryzyko zgonu płodu lub urodzenia dziecka z poważnymi wadami układu nerwowego i narządów (tzw. kiła wrodzona). Nie można natomiast zarazić się kiłą na basenie, przez używanie wspólnych ubrań czy korzystanie z tej samej toalety co osoba zakażona [5].

Jak diagnozuje się kiłę?

Rozpoznanie kiły nie jest łatwe, gdyż daje ona objawy podobne do objawów innych schorzeń. Dlatego bardzo ważna jest czujność każdego z nas. W razie pojawienia się jakichkolwiek niepokojących oznak, głównie w okolicach narządów płciowych, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza wenerologa. Istotne znaczenie ma wywiad środowiskowy mający na celu ustalenie wszystkich osób, które miały kontakt z chorym i które mogły się od niego zarazić.

Najpopularniejszym testem serologicznym używanym do diagnostyki kiły jest test VDRL. Jeśli da on wynik pozytywny, należy go jednak potwierdzić bardziej dokładnymi testami (np. TPHA, FTA-ABS) [4].

Czy trudno wyleczyć kiłę ?

Kiła jest najłatwiejsza do leczenia w pierwszych fazach choroby, choć leczyć ja można we wszystkich stadiach. Do jej leczenia z powodzeniem wykorzystuje się najstarszy z odkrytych antybiotyków – penicylinę. Osobom uczulonym na penicylinę podaje się inne antybiotyki. Nie istnieją żadne domowe sposoby leczenia kiły. Konieczna jest wizyta w poradni dermatologiczno - wenerologicznej. Leczenie antybiotykowe niszczy krętka bladego i chroni przed dalszymi uszkodzeniami narządów. Nie naprawia jednak szkód, które już zostały wyrządzone przez Treponema pallidum [4].

Jakie są sposoby na uniknięcie kiły?

Najpewniejszym sposobem na unikniecie zarażenia jest abstynecja seksualna lub stosunki płciowe ze stałym, sprawdzonym (tzn. przebadanym na obecność chorób przenoszonych drogą płciową) partnerem. Unikanie alkoholu i narkotyków może pomóc w zabezpieczeniu się przed zakażeniem kiłą, ze względu na fakt, że testowanie tych używek sprzyja ryzykownym praktykom seksualnym. A ponieważ zakażenia następują głownie na drodze płciowej, przed ta groźną chorobą może ustrzec nas również właściwe i konsekwentne stosowanie prezerwatyw, także podczas seksu analnego i oralnego [5]. Badania angielskie wykazały, że nieliczne osoby używają tego zabezpieczenia podczas seksu oralnego, nawet jeśli zdają sobie sprawę z istnienia ryzyka zakażenia kiłą [8].

Kto dziś jest szczególnie narażony na zakażenie kiłą?

Szczególnie zagrożone zachorowaniem na kiłę są:[9, 5]

Podsumowanie

Kiła to groźna choroba! Dlatego jeśli masz choć cień podejrzenia, że jesteś zarażony, zgłoś się do najbliższej poradni dermatologiczno-wenerologicznej! Jeśli odbyłeś stosunek płciowy bez prezerwatywy z osobą Ci nieznaną, zgłoś się na badanie niezależnie od tego, czy masz objawy choroby czy nie. Nie potrzebujesz skierowania. W poradniach skórno-wenerologicznych badania na choroby weneryczne są bezpłatne. Możesz je również wykonać anonimowo.

Niniejszy artykuł stanowił pracę zaliczeniową z przedmiotu "Promocja zdrowia oparta na dowodach naukowych" (V rok na kierunku Zdrowie Publiczne, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, Wydział Ochrony Zdrowia, prowadzący przedmiot: dr hab. med. Radosław Śpiewak).

Piśmiennictwo

  1. Paz-Bailey G, Teran S, Levine W, Markowitz LE. Syphilis outbreak among Hispanic immigrants in Decatur, Alabama: association with commercial sex. Sexually Transmited Diseases , January 2004; 31(1):20-5
  2. Plitt SS, Sherman SG, Strathdee SA, Taha TE. Herpes simplex virus 2 and stphilis among young drug users in Baltimore, Maryland. Sexually Transmited Infections, June 2005; 81 (3):248-53
  3. Karapetyan AF, Sokolovsky YV, Araviyskaya ER, Zvartau EE, Ostrovsky DV, Hagan H. Syphilis among intravenous drug-using population: epidemiological situation in St Petersburg, Russia. International Journal of STD & AIDS, September 2002;13(9):618-23
  4. Singh AE, Romanowski B. Syphilis: Review with Emphasis on Clinical, Epidemiologic, and Some Biologic Features. Clinical Microbiology Reviews, April 1999, Vol. 12, No. 2, p. 187-209
  5. Anonim. Sexually Transmitted Diseases. http://www.cdc.gov/std/syphilis/STDFact-Syphilis.htm (stan na 15.05.2006)
  6. Anonim. Sexually Transmitted Diseases. STD Surveillance Report 2004 http://www.cdc.gov/std/stats/syphilis.htm
  7. Majewski S, Rudnicka I. Choroby przenoszone droga płciową w Polsce w 2003 roku. Przegląd Epidemiologiczny 2005; 59:363-370
  8. Ashton M, Sopwith W, Clark P, McKelvey D, Lighton L, Mandal D. An outbreak no longer: factors contributing to the return of syphilis in Greater Manchester. Sexually Transmited Infections, 2003;79:291-293
  9. Anonim. STD FACT SHEETS http://www.ashastd.org/pdfs/Syphilis_factsheet.pdf (stan na 15.05.2006)

Ta strona jest częścią serwisu wenerologia.info.
© dr hab. med. Radosław Śpiewak, specjalista dermatolog i wenerolog, Kraków. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Dokument utworzony 3 września 2006, ostatnia aktualizacja 28 lutego 2009.

lnk